W codziennej praktyce adwokackiej często spotykam się z pytaniem dotyczącym różnic pomiędzy rozwodem a separacją. Choć oba rozwiązania dotyczą sytuacji kryzysowej w małżeństwie, ich skutki prawne – i życiowe – są zupełnie inne.

Thank you for reading this post, don't forget to subscribe!

Czym jest rozwód?

Rozwód to prawne rozwiązanie małżeństwa, które oznacza, że małżeństwo przestaje istnieć. Można powiedzieć – koniec związku z punktu widzenia prawa. Aby sąd orzekł rozwód, muszą zostać spełnione konkretne warunki:

• nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia, czyli brak więzi emocjonalnej, fizycznej i gospodarczej,
• rozwód nie narusza dobra wspólnych małoletnich dzieci,
• rozwód nie jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego.

Po rozwodzie byli małżonkowie mogą zawrzeć nowe związki małżeńskie i nie mają już względem siebie praw i obowiązków małżeńskich (poza ewentualnym obowiązkiem alimentacyjnym w szczególnych sytuacjach).

Czym jest separacja?

Separacja to coś w rodzaju „pauzy” w małżeństwie. Formalnie również wymaga orzeczenia sądu, ale jej skutki są mniej radykalne niż rozwód. Najważniejsze różnice to:

• małżeństwo nadal trwa – nie można zawrzeć nowego małżeństwa,
• można łatwo wrócić do wspólnego życia (separacja może zostać zniesiona),
• obowiązek wzajemnej pomocy nadal istnieje w pewnym zakresie.

Separacja może być dobrym rozwiązaniem dla tych par, które nie są jeszcze gotowe na definitywne zakończenie związku, ale potrzebują formalnego „rozdzielenia się” – także ze względów majątkowych czy emocjonalnych.

 

Rozkład pożycia – zupełny czy trwały?

W praktyce najważniejszym elementem w obu przypadkach jest rozpad pożycia małżeńskiego. W przypadku separacji sąd bada, czy rozkład pożycia jest zupełny – czyli czy między małżonkami zanikły więzi uczuciowe, fizyczne i gospodarcze.

Dla rozwodu wymagany jest dodatkowo trwały charakter tego rozkładu – czyli sąd musi być przekonany, że nie ma już szansy na pojednanie.

 

Konsekwencje prawne – co się zmienia po rozwodzie, a co po separacji?

Skutki prawne rozwodu i separacji są do siebie w części zbliżone, ale mają też istotne różnice, o których warto wiedzieć.

Po pierwsze – tylko rozwód definitywnie kończy małżeństwo. Osoby rozwiedzione mogą zawrzeć nowy związek małżeński. W przypadku separacji małżeństwo formalnie nadal istnieje, więc ponowne małżeństwo nie jest możliwe.

Po drugie – zarówno rozwód, jak i separacja powodują ustanie wspólności majątkowej małżeńskiej. Oznacza to, że od chwili uprawomocnienia się orzeczenia każdy z małżonków zarządza swoim majątkiem samodzielnie, a wszystko, co nabędzie po tej dacie, stanowi już jego majątek osobisty.

Po trzecie – kwestia alimentów. Zarówno w przypadku rozwodu, jak i separacji sąd może orzec alimenty na rzecz drugiego małżonka, jeśli istnieją ku temu przesłanki – np. jeśli jedno z małżonków znajduje się w niedostatku lub rozwód nastąpił z winy drugiej strony.

Czwarta kwestia to dziedziczenie. Po rozwodzie byli małżonkowie nie dziedziczą po sobie z ustawy, chyba że zostaną wskazani w testamencie. W separacji sytuacja jest inna – małżonkowie formalnie pozostają w związku, więc jeśli nie ma testamentu, mogą po sobie dziedziczyć.

Na koniec warto wspomnieć, że separację można łatwo „odwrócić”, czyli znosi się ją orzeczeniem sądu i wraca się do formalnego wspólnego życia. W przypadku rozwodu, aby ponownie być małżeństwem, trzeba… po prostu ponownie się pobrać.

A co z podziałem majątku wspólnego?

To temat, którego nie sposób pominąć. Zarówno rozwód, jak i separacja kończą wspólność majątkową małżeńską – o ile wcześniej nie została ona wyłączona np. poprzez intercyzę. Ale to dopiero początek.

Sam podział majątku wspólnego nie następuje automatycznie z chwilą rozwodu lub separacji. Trzeba go przeprowadzić w osobnym postępowaniu (chyba że strony zgodnie wniosą o podział już w trakcie sprawy rozwodowej, co jest możliwe – ale tylko jeśli nie skomplikuje to postępowania).

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej. Jeśli potrzebujesz pomocy lub masz pytania dotyczące swojej sytuacji, chętnie pomogę – zapraszam do kontaktu.